Fenomenalna postać małego narodu czeskiego – Jára Cimrman

Tłumaczenie: W tej knajpie nigdy nie pił piwa Jára Cimrman | Zdjęcie własne | Miejsce: Hospůdka u Nás

Kim był Jára Cimrman?

Każdemu Czechowi znany, ale już w innych zakątkach świata niekoniecznie. Mowa tutaj o czeskim geniuszu Járze Cimrmanie – wynalazcy (np. jogurtu, prototypu pralki elektrycznej, okrągłego znaczka pocztowego, protezy zębowej czy pełnotłustego mleka), pisarzu, dramaturgowi, który współpracował z takimi osobistościami jak Skłodowska-Curie oraz Ferdinand von Zeppelin. Zapisał się w świadomości Czechów na piedestale najważniejszych postaci w historii Republiki Czeskiej, zaraz obok Jana Husa, Tomáša Garrigue'a Masaryka i Karla Čapka. Był zwolennikiem walki Czechów o swoje prawa w ramach Austro-Węgier i starał się o nie nawet u samego arcyksięcia Franciszka Ferdynanda Habsburga.
Poza wynalazkami napisał kilka dramatów, które nawet obecnie są wystawiane w Teatrze Járy Cimrmana w Pradze. Odkrycie jego rękopisów ogłoszono w audycji Bezalkoholowa Winiarnia pod Pająkiem w Radiu Praga w 1966 roku. Według badaczy Jára Cimrman urodził się w latach 1869-1874 w Wiedniu jako syn czeskiego krawca Leopolda Cimrmana i austriackiej aktorki Marlen Jelínkovej. Niestety, nie zostały po nim żadne podobizny czy zdjęcia. 

Skoro to taka kultowa i wszechstronnie uzdolniona postać, to dlaczego nikt o niej nie słyszał?

Historia

Jára Cimrman tak naprawdę nigdy nie istniał... Skąd więc jego popularność? Zacznijmy od kontekstu historycznego!

W dobie komunistycznych rządów na terenie Czechosłowacji w latach 50. i 60. XX wieku miała miejsce odwilż. Polegała ona na zelżeniu cenzury i inwigilacji państwowej. Wielu twórców zaczęło wtedy swoją obrazoburczą przygodę pisarską, na przykład Josef Škvorecký, który wydał wtedy swoją debiutancką powieść Tchórze [cz. Zbabělci]. Powieść nie spotkała się z poparciem, ale raczej z krytyką. Ta sytuacja jednak pokazuje, że była możliwość wydawania kontrowersyjnych dzieł, a ludzie mogli chwilowo odetchnąć od reżimu.

Wtedy pojawia się postać Járy Cimrmana, wielkiego Czecha, o którym usłyszeli odbiorcy Radia Praga w 1966 roku. Twórcami jego postaci byli Zdeněk Svěrák, Ladislav Smoljak i Jiří Šebánek. Ostatni z nich później zrezygnował z tego projektu.

Cel

Od początku postać wynalazcy była żartem między twórcami a odbiorcami. Po pierwsze, w historii czeskiej nie byłby to pierwszy przypadek mistyfikacji rękopisów. Mistyfikacja polega na pokazywaniu czegoś jako coś prawdziwego, chociaż takie nie jest. W czasie czeskiego odrodzenia narodowego, które przypada na XVIII i XIX wiek, "odkryto" dwa rękopisy – Královédvorský i Zelenohorský, które miały udowodnić to, że język staroczeski był tak samo rozwinięty, jak inne języki. Później okazało się, że oba zostały sfałszowane na potrzeby narracji proczeskiej. Wiadomo, każdy orze jak może 😉

Po drugie, postać została stworzona w taki sposób, żeby wyśmiewać kompleksy czeskiego społeczeństwa. Wielu twórców zastanawiało się, co to znaczy być małym narodem wśród wielkich mocarstw. Temat ten poruszał między innymi Milan Kundera w pracy Zachód porwany albo tragedia Europy Środkowej. Jára Cimrman jest karykaturą małego nic nieznaczącego Czecha w ramach wielkiej historii wielkich narodów. Jest zapomniany, nikt go nie docenia, ale właśnie z tego powodu daje możliwość osiągnięcia pewnego rodzaju katharsis – widz przedstawień "autorstwa" Cimrmana może oczyścić się z bólu i lęku poprzez śmiech, wyśmianie swoich "małych" problemów.

Kim jest dla narodu czeskiego obecnie?

Przede wszystkim jest ikoną. Sztuki Cimrmana są dalej popularne wśród Czechów. Powstało wiele filmów dotyczących jego postaci, na przykład Jára Cimrman ležící, spící, który opowiada o jego życiu. W wielu miejscach wspomina się jego porsonę, nawet w Polsce, jak na zdjęciu na górze 😉 Często jest przywoływany w narracji "Jára Cimrman nigdy tutaj nie był", "nigdy tutaj nie pił" i tak dalej, i tak dalej. Myślę, że to podejście narodu czeskiego bardzo wpasowuje się w ramy czeskiego humoru!


Po więcej informacji odsyłam do źródeł poniżej:

Komentarze

Prześlij komentarz

Popularne posty z tego bloga

Czeski a może Serbski? – opinia studentki Slawistyki

Obraz
Cyryl i Metody | Autor: Jan Matejko | Źródło: Wikipedia Nauka języka słowiańskiego Myślę, że dla części osób może wydawać się atrakcyjne nauczyć się języka z tej samej rodziny językowej, jak nasz język polski😊 Może to kwestia chęci zrozumienia sąsiada, wakacje, a może wydaje się to po prostu łatwe, ale czy tak jest?  Zdradzę odpowiedź — niekoniecznie! Właśnie przez podobieństwo języków może być ciężej. Podobne słowa, odmiana, konstrukcje, co nie znaczy, że są takie same, chociaż bardzo byśmy chcieli. Porównajmy to do nauki języka angielskiego. Myli się wam z językiem polskim? Nie chodzi mi o słowa, które zapożyczamy, ale bardziej o to, czy to jak "działa" język polski próbujecie przełożyć na angielski. Myślę, że niektóre elementy mogą się często wkradać, na przykład sposób tworzenia zdań lub ich "melodia", ale same słowa raczej niekoniecznie 😉  Wymowa jest inna, słowa wyewoluowały inaczej, a sama gramatyka w żaden sposób się nie pokrywa. W angielskim jest minimaln...
Czytaj więcej

Jak uczyć się języka z przyjemnością i widzieć efekty?

Obraz
Zdjęcie własne pokazujące problem ze zbieractwem podręczników:) (a miałam jeszcze więcej...) Chyba każdy kiedyś myślał o tym, że chciałby sam dla siebie nauczyć się języka. Niektórzy jakiegoś bliskiego, na przykład niemieckiego czy hiszpańskiego, inni z odległego kręgu kulturowego — na przykład coraz bardziej popularnych japońskiego i koreańskiego. Chęci są, ale co dalej? Czytać, mówić, pisać? W tym artykule spróbuję odpowiedzieć na te pytania jako osoba, której życie kręci się wokół języków:) Cześć! Jestem Natalia i jestem studentką Slawistyki i Italianistyki. Uczę się czeskiego, serbskiego, włoskiego oraz angielskiego i na przestrzeni lat spotkałam się z różnymi problemami w nauce języków. Hajde da počnemo ! (Zaczynajmy!) Gramatyka czy słownictwo? Co pierwsze? Podstawą komunikacji są słowa. Wiadomo, gramatyka jest ważna, zwłaszcza jeśli chcemy, żeby nasza komunikacja była pogłębiona. Jest różnica między wyrażeniem po czesku „k doktorovi” a „do doktora”... Jeżeli się powie, że „Jdu k ...
Czytaj więcej

Wystawa obrazów Jacka Malczewskiego w Gliwicach

Obraz
Jacek Malczewski | Autoportret | Zdjęcie własne Jacek Malczewski – artysta, którego twórczość przypada na przełom XIX i XX. Kojarzony jest ze wspaniałym kunsztem artystycznym, który objawia się w wyważeniu kolorów, połączeniu realizmu z fikcją oraz kwestii narodowej. Uważany jest za najlepszego twórcę polskiego symbolizmu. Czego można spodziewać się na wystawie Malczewskiego w Gliwickim Muzeum? Jacek Malczewski | Jesienią | Zdjęcie własne Rozmieszczenie Wystawa znajduje się na pierwszym piętrze budynku. Podzielona jest na kilka pomieszczeń. Chociaż obrazy nie są ustawione chronologicznie, mamy możliwość zobaczenia dorobku artysty w pełnej jego okazałości – od portretów, przez autoportrety, pejzaże, kwestie patriotyczne, po obrazy nawiązujące do innych artystów. W tym przypadku mowa o Słowackim, którego Malczewski uwielbiał, oraz o Dantem Alighieri. Jacek Malczewski | Scena z Balladyny | Zdjęcie własne Opinia Należy przyznać, że jego obrazy są przepiękne – łączą w sobie nieoczywiste ko...
Czytaj więcej